Bünyamin KARA
Sanat Tarihi Bilim UzmanıAKÇAYUVA KÖYÜ TÜRBESİErciş- Adilcevaz karayolunun 32.km’sinde karayolunun yaklaşık olarak 3 km kuzeyinde Akçayuva köyü girişinde bulunmaktadır. Üzerinde herhangi bir kitabe bulunmayan türbeyi çevre kümbetlerle benzerliği, malzeme ve teknik özelliklerine göre XV.yüzyılın ilk yarısına tarihlendirmek mümkündür.
Yapı iki katlı olarak inşa edilen yapının alt katı kare planlı ve beşik tonoz örtülüdür. Doğudan girişi bulunan bu kısmın penceresi yoktur.
Üst kat (gövde)ise; içten silindirik dıştan onikigen dir. Kuzeyden girişi bulunan gövdenin diğer anayönlerinde ise pencere açılarak hareketlendirilmiş. Pencereler ters U şeklinde dolaşan iki sıralı ve mihrabiye dilimli çerçeve içerisine alınmıştır.
Yapının batı penceresi üzerinde kadın ve erkek başı tasvir edilmiştir. Bunlar kedi kafasına benzediği için çevrede bu kümbete “kedi Kümbeti” denilmektedir.
Süsleme olarak da yer yer gülbezek motifi işlenmiştir. Bunanla birlikte Rumi ve palmet motifler yer alır. Güney pencere son derece üç sıra mukarnasla çevrelenmiştir. Mukarnas yuvaları bademle hareketli olup cepheye dekoratif görünüm kazandırmaktadır. Diğer türbelerde sade olan külah kısmı burada tepe noktasından eteğe doğru dik olarak uzanan kaval silmelerle döşenmiştir.
Bu özellikleri ile yapı Erciş’te bulunan diğer yapılarla aynı özellikleri göstermektedir.
HAYDAR BABA TÜRBESİHaydar Bey Köyünün doğu kısmında yer alan mezarlık içindedir. Bu gün ziyaret edilen türbe asıl türbe değildir, asıl türbe mezarlığın kuzey kısmında yer almaktadır. Sadece kırıpta kısmı mevcut olan türbeyi hazine avcıları köstebek yuvasına çevirmişlerdir. Cenazelik (kripta) kısmı Kalan izlerden anlaşıldığı kadarı ile kare planlı olup dış yüzeyler dolgu duvar tekniğinde kesme taş kaplamadır. Üzeri ise tonoz örtülüdür.
Malzeme ve teknik özelliklerine göre muhtemelen XI-XIIV. yüzyıl eseridir diyebiliriz.
Tahminimize göre Anadolu erenlerinden olan Haydar Baba Malazgirt savaşından önce buraya gelip yerleşerek Anadolulun Türkleştirilmesi ve İslamlaştırılmasında büyük rol oynamıştır. Gönlümüzde taht kuran bu zata karşı hürmetimiz sonsuzdur. Bu amaçla yukarıda ifade ettiğim gibi asıl türbe kısmı yukarıda harabe olan kısımdır..
