Sanat Tarihi Forum

Mitoloji & Efsaneler & Söylenceler => Kafkas mitolojisi => Nart efsaneleri => Konuyu başlatan: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:03:44

Başlık: Çerkes mitolojisi, masal ve hikayeleriyle ilgili kitaplar
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:03:44
Beyazdağ'dan Bakınca- Çerkes Öyküleri
BELGE YAYINLARI

'Hayat dağ yamacında kurulup giden, sonu gelmeyen bir patikadır. Bulutsuz bir gökyüzü, sabah şebnemi, meyve ve sebze bahçelerindeki kuş cıvıltılarıyla dağ eteklerinde, geniş ve düz bir ovada başlar. Yaşa ve sevin!.. Sonra ilk adımlar gelir, bir seyahat duygusu uzak ülkelere doğru yola çıkan masal kahramanlarının veda edişi ve köyünün dünyanın merkezi olmadığını keşfedişin. Hayatında ilk defa maviliklere uzanan karla örtülü tepeler, başdöndürücü yükseklikler ve dağ tepelerindeki göllerle karşılaşırsın. Macera hevesine kapılır, hayatın sona ermeyeceği düşüncesiyle ve yarının getireceklerinden bihaber onun kadehinden yudum yudun içersin..."
Başlık: Gurbetten Çerkes Hikayeleri
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:06:25
Gurbetten Çerkes Hikayeleri
Hulusi Üstün

Kendisiyle birlikte koca bir milletin geçmişine, kültürüne, diline ait o kadar çok şeyi toprağa götürecekti ki o yaşlı Çerkes. Bir başka bilenin kalmadığı şarkılar, bir başka ağlayanı kalmayan ağıtlar, bir başka hatırlayanı kalmayan efsaneler, atasözleri, gelenekler, isimler, kelimeler, kelimeler...Kargalar gerçeği haykırıyordu mutlaka. Helak olacaktı toprağın üzerindeki herşey. Fakat o kaçınılmaz bitişi geciktirmekti yaşamaktan maksat belki de. Atalarımızdan devraldığımız kültürü mümkün oldukça az aşınmış bir halde çocuklarımıza devredebilmek, onların da vaktiyle bizi ve bizden öncekileri duyulandıran şarkılarla duygulanmaları, öfkelerini bizim gibi dışa vurmaları, ölümden korkmamaları, dostlarını ayakta karşılamaları. Belki bütün mesele bu.
Geç veya erken kargaların dediği olacak.
Başlık: Çerkes Mizahı
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:08:11
Çerkes Mizahı
Sami Korkut

‘‘Mizah, edebiyatın önemli bir dalı ve bir toplumun zeka düzeyinin önemli bir göstergesidir. Fıkralar ise bu alanda toplum değerlerini yine topluma yansıtan en önemli anonim üretimlerdir. Kafkas halklarının geçmişinde asırlar boyu süre savaşlar, sürgünler yaşanmış ve halen yaşanıyor olmasına rağmen bu alanda ve her alanda ürettikleri anonim değerlerin önemi çok büyüktür.’’
Başlık: Çerkes Masalları
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:09:28
Çerkes Masalları
OKYANUS YAYINLARI

Çocukluk günlerimizin en renkli masallarında anlatılan, ulaşılmaz, binbir sırla dolu, görkemli Kafdağı'nın mağrur insanlarıdır Çerkesler. Kuzey Kafkasya'nın en eski halkı olduğu söylenir. Kendilerine özgü dilleri, kültürleri, gelenekleri vardır. 1864'te Rusların Çerkes topraklarını işgal etmesiyle birlikte Çerkeslerin büyük bir kısmı göç etmek zorunda kalmış ve çoğunluğunu Osmanlı İmparatorluğu'na sığınmışlardır. O gün bu gündür Anadolu topraklarında bizimle birlikte yaşıyorlar.S
Başlık: Çerkes Masalları
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:11:17
Çerkes Masalları
Mehmet Yasin Çelikkıran

T’eşü Mehmet Yasin Çelikkıran, Türkiye Çerkesleri içinde birçok ilke imza atmış değerli bir aydın ve yurtsever olarak tarihimize ve anılarımızda daima yerini alacaktır.

O Türkiye’de 60’ından sonra anadiliyle okuma yazma öğrenmiş ilk Adıge’dir. Adıge alfabesini ilk söktüğü, Anayurt Kafkasya’da basılmış Adıgece kitapları heceleye heceleye de olsa okumaya başladığı günlerdeki sevinç ve mutluluğunu herkes gözlerindeki pırıltılardan okuyabilirdi. İlkokulda okumayı söken ve göğsüne kırmızı kurdele takılan çocuklar gibiydi.

İnsan düşünmeden edemiyor; 20-30 yıl sonra bugün, içinde bulunduğumuz nisbî ve fiili özgürlük ortamında bile kendi anadilinde okuma yazmayı başararak bu hazzı tadabilmiş kaç kişi vardır acaba?
Türkiye’de ve dünyada ilk Adıgece-Türkçe ve Türkçe-Adıgece sözlükleri hazırlayıp yayımlayan odur. Çok yakınında, hatta önemli ölçüde içinde bulunduğum bu sözlük çalışmalarına ilişkin ortak anılarımızdan, rahmetli kendi yaşamında, (en azından yazılı olarak) söz etmedi. Ben de hem ona saygı duyarak, hem de daha çok uzatmamak için bu konuya ilişkin ayrıntılara girmiyorum.

Türkiye’de “Çerkes atasözleri ve deyimleri” kitabını ilk düşünüp hazırlayan ve yayımlatan yine odur. Hiç değilse yazım tekniği ve kullanılacak Latin kökenli Adıge alfabesi bakımından benim de bir nebze katkıda bulunduğum bu kitabı bir yayın sözleşmesi imzalayarak profesyonelce yayımlattığı zaman kendisini kutladığımda “Şimdi sıra Çerkes masallarında” demişti.

Evet, “Çerkes Masalları”nı Türkçe’ye çevirip yayımlamanın gerekliliğini ilk gören de O olmuştur... Ne yazık ki ömrü vefa etmemiş ve bu kitabı yayımlayamadan yaşama veda etmek zorunda kalmıştır. İlk kez O’nun düşünüp gündeme getirdiği Çerkes Masalları, O’nun ölümünden sonra başkaları tarafından yayımlanmıştır.

(Bu masallar), esas olarak Rusya Federasyonu içinde yer alan Adıgey Cumhuriyeti’ndeki Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü tarafından derlenen, değerli araştırmacı ve bilim adamı Xhut Şamseddin öncülüğünde düzenlenip 1990 yılında Maykop’ta yayımlanan Adıge Pşısexer / Adıge Masalları adlı kitaptan yapılmış bir seçkidir. Kitap; 232 sayfalık orijinalindeki 150 masal ve halk söylencesinden rahmetli T’eşü Yasin tarafından bizzat seçilip Türkçe’ye çevrilmiş 37 masal ve söylenceyi içermektedir.
Benim yaptığım şey; yalnızca bunları bir kez daha orijinalleriyle karşılaştırarak kontrol etmek, bazı ufak-tefek düzeltmelerle Türkçe masal diline uyarlamak, orijinaline uygun bir sıralama ve düzenleme ile yayına hazırlamak olmuştur.

Bu arada, bitirirken, bu çalışmanın orijinal bütününe ilişkin kısa bir bilgiyi de paylaşmak isterim. Bir süre benim de araştırmacı olarak görev almış olmaktan onur duyduğum Adıgey Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü, oldukça mütevazı görünümüne karşın, Adıge Dili, edebiyatı, tarihi ve kültürü konularında gerçekten çok önemli çalışmalar yürütmektedir. Adıge sözlü kültür ürünlerini derleme çalışmaları bunlardan yalnızca biridir.

Uzun zamandır yürütülen Adıge sözlü kültür ürünleri derleme çalışmaları, önemli ölçüde tamamlanmıştır. Bugüne kadar yapılmış olan derlemelerin, Adıge Söylenceleri Külliyatı denilebilecek bir hacimde, 12 cilt halinde yayımlanması düşünülmektedir. Bir bölümünün Türkçeleri’ni bu kitapta sunduğumuz masal ve söylencelerin kaynağı olan Adıga Pşısexer kitabı da bu çalışmanın ilk cildi sayılabilir...
Başlık: Çerkes Adları Sözlüğü
Gönderen: Wolfeye - 21 Ocak 2012, 11:13:01
Çerkes Adları Sözlüğü
Murat Papşu

Anadolu kültürünün en zengin boyutlarından birini hiç kuşkusuz Kafkasya kökenli insanlarımız oluşturuyor. Geçen yıllar içinde ortak bir zenginlik yaratmaya yönelirken, aynı zamanda kendi kültürümüzü araştırmak, yaşatmak gibi haklarımız da elbette yaşamalıdır. Diyerek tarih, edebiyat gibi konularda bir hayli yol aldılar. Murat Papşu, bu yönde ciddi bir adım atarak, Çerkes Adlarını hatırlatıyor bizlere. Birçoğu unutulmaya yüz tutan bu adlar, aynı zamanda uzun bir tarihin seslendirilmesi anlamına da geliyor.