Gönderen Konu: Halil Ethem Eldem - (1861-1938)  (Okunma sayısı 2077 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Halil Ethem Eldem - (1861-1938)
« : 23 Kasım 2008, 22:26:50 »
Halil Ethem Bey (soyadı kanunundan sonra Halil Ethem Eldem) Sadrazam İbrahim Ethem Paşa’nın oğlu, Osman Hamdi Bey'in küçük kardeşidir.



1861 yılında İstanbul’da doğmuştur. İlköğrenimini Kaptan İbrahim Paşa Rüştiyesi’nde orta öğrenimini Berlin’de, yüksek tahsilini ise Zürih, Viyana ve Basel’de tamamlamıştır. Basel Üniversitesi Felsefe Fakültesi’nde doktora yapmış ve 1885’te İstanbul’a dönmüştür. Sırasıyla Bâb-ı Seraskeri Fabrikalar Nezareti, Erkân-ı Harbiye Dairesi, Dârüşşafakati’l-İslâmiye, Mekteb-i Mülkiye, Dârülmuallimin, Dârülfünûn, Âsâr-ı Atîka Müze-i Hümâyunu, İstanbul Şehreminliği, İstanbul Âsâr-ı Atîka Muhipleri Cemiyeti, Âsâr-ı Atîka Encümeni, Târîh-i Osmânî Encümeni, Türk Tarih Kurumu gibi kurum ve kuruluşlarda çalışmıştır. 1 Mart 1931’de emekli olan Halil Bey, aynı yıl içinde İstanbul’dan milletvekili seçilerek iki dönem bu görevi sürdürmüş ve 17 Kasım 1938’de vefat etmiştir.

Osman Hamdi'den sonraki ilk müzecimiz olarak bilinen Halil Ethem Eldem 1861'de istanbul'da doğdu. İlk ve ortaöğreniminden sonra, görevi nedeniyle Berlin'e giden babasının yanında bu kentte biyoloji ve kimya eğitimi gördü. Daha sonra Zürich'te, Viyana Politeknik Okulu'nda ve Bern Üniversitesi'nde okudu. Yurda döndükten sonra bir süre askeri fabrikalarda çevirmen olarak çalıştı ve çeşitli okullarda öğretmenlik yaptı. Tarih ve arkeolojiye merakı olan ve bu alanda çalışmalar yapan Halil Ethem, müzeler müdürü olan ağabeyi Osman Hamdi Bey'in yardımcılığına atandı. 1910'da Osman Hamdi Bey'in ölümüyle boşalan Müzeler Müdürlüğü görevine getirildi. 1931'de bu görevden emekliye ayrıldı ve İstanbul milletvekili oldu.

Halil Bey, Osmanlı döneminin sonları ile Cumhuriyet döneminin başlarında faaliyet göstermiş Türk kültür tarihinin önemli bir şahsiyetidir. Âsârı Atîka Müzesi’nin başında bulunmasından dolayı daha çok ilkçağ eserleriyle ilgilenmiş, fakat bunun yanında Türk-İslam kitâbe ve sikkeleriyle de uğraşmıştır. Nitekim Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmuası ve Türk Tarih Encümeni Mecmuası’nda yayınlanan makalelerinin birkaçı hariç hepsi kitâbeler hakkındadır. Türk müzeciliğinin gelişmesinde önemli katkıları olan Halil Bey’in, Anadolu’daki yüzlerce kitâbenin toplanıp yayınlanması, Türk mimari eserlerinin korunması ve ihyâsı konusunda göstermiş olduğu gayret takdire şayandır.

Halil Ethem Eldem'in Müzeler Müdürlüğü sırasında Anadolu'da Didim, Milet, Priene, Efes ve Sart'ta yapılan kazılarda bulunan tarihi yapıtlar müzelere taşınarak sergilenmeye başlandı.

Gene görev yaptığı bu yıllarda İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde Eski Şark Eserleri Bölümü kuruldu. Topkapı Sarayı'nın Kubbealtı, Arz Odası, Çin Porselenleri Dairesi, Paşa, Mecidiye ve Bağdat köşklerinin ziyarete açılması, Türk-İslam Eserleri Müzesi'nin yeniden düzenlenerek açılması Eldem'in dönemindedir.

Bilimsel çalışmaları ve bu alanda yaptığı yayınlar nedeniyle İstanbul Üniversitesi tarafından fahri arkeoloji profesörü unvanı verilen Halil Ethem Eldem'e ayrıca Leipzig ve Basel üniversiteleri tarafından da doktorluk unvanı verilmiştir.
1931'de Türk Tarih Kurumu'nun kurucuları arasında yer alan Eldem, 1938'de bu kurumun asbaşkanlığma getirildi.

Eldem'in Elvah-ı Nakşiye Koleksiyonu (1924, 1970 "Kısa Türk Resim Tarihi") adlı kitabı, Türkiye resim tarihinin ilk kaynakları arasındadır. Ayrıca arkeoloji, müzecilik ve İslam madeni paraları üstüne incelemeleri vardır.
midena pro tou telous makarize