Gönderen Konu: Tezhip Ustaları (Alfabetik) Fihristi  (Okunma sayısı 13207 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Ali Nazmi
« Yanıtla #10 : 01 Ocak 2009, 19:24:09 »
 

Üslûp özelliği:
Bol miktarda yeşil ve sarı altın ile, mavi renkler kullanılmış ve gene bol miktarda iğne perdahı yapılmıştır. Desen, motif ve boyamalarda bakımından klasik tezhip üslûbunda yapılmış olup, bu Halile zengin bir görünüşe sahip olmakla beraber, nisbeten sadelikten uzaklaşılmıştır.Mamafih, çok sanatkârane bir şekilde yapıldığı hemen göze çarpmaktadır.

Sanatkârın Kimliği:
Sultan Mehmed Reşad için, devrin tanınmış hat sanatkârı tarafından hususi surette yazılıp, gene hususi olarak tezhiplenmiş olmasına rağmen, müzehhibin kimliği hakkında maalesef, yakın tarihimizde yaşamış olmasına rağmen bir bilgi bulmak kabil olamadı. Sadece, 1331 (1912 sıralarında hayatta olduğu istidlal olunabilir. Ayrıca, süslemenin, bu son devrin canlana tezhibine bir numune olabilecek nitelikte olması da, bu zatın usta bir müzehhip olduğunu göstermektedir.

Kendisini tanıyabileciğini tahmin ettiğim, Dr. Süheyl Ünver, kimliği hakkındaki soruma, yazılı olarak şu cevabı verdi; “kendisini tanıdığımda Ali Nazmi, posta ve telgraf nezareti memurluğundan emekli idi. Babıâli yokuşunda klişecilik ve küçük bir kıt’ada matbaacılık yapardı. 1916-1923 yılları arasında, hattat Hulusi efendinin ders günleri, medresetül hattatine gelerek, talik öğrenmeye çalışırdı. Bilhassa pul ressamı olarak tanınmıştır. İlk Millî Mücadele pullarını kendisinin yaptığını söylerdi.”

Bu izahat arasında maalesef, vefat yılı ve gömülü olduğu yer yoktur. 
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Ali Rıza, el-Hac
« Yanıtla #11 : 01 Ocak 2009, 19:24:47 »
Üslûp özelliği:
Serlevhada, fatiha ve bakara sûrelerinin etrafı ile, kubbe şeklindeki başlıkları, klasik tezhip tekniği ile yapılmış olup, floral motifler ve iğne perdahı ile süslenmiştir. Zeminde, lâcivert ve altın yaldız hakim durumdadır. Bu sahifelerinin dış kenarları ile, son ketebe kaydının etrafındaki süslemeler ise halkâr tarzındadır. Nokta gülleri, büyücek ölçüde olup, mücevher nota tarzındadır ve yaldız zemin üzerine küçük çiçek motifleri, renkli olarak bezenmiştir. Bu haliyle kendine özgü bir nitelik göstermektedir.

Sanatkârın Kimliği:
Bugün için, bu zatı sadece, 1300 (1882) tarihinde hayatta olan ve kitap süslemesinde mahareti bulunan bir sanatkâr olarak tanımak mümkündür.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Ali Üsküdarî
« Yanıtla #12 : 01 Ocak 2009, 19:25:23 »
Üslûp özelliği:
Cilt kapağının üzeri; siyah renk deri üzerine, sarı zeminli salbekli şemse ve kçşebentler içerisine kırmızı ve siyah hatlar ile çiçek, yaprak ve bulut motifleri yapılmıştır. Ayrıca, kapağın üzeri, altın yaldız ve çeşit renklerle rumî, hataî ve bulur motifleriyle bezelidir.

İç kısmı ise; kahverengi deri zemin üzerine, yaldızla salbekli şemse, köşebent ve bordür süslüdür. Bunların içerisi de, gene yaldızla, stilize çiçek, dal ve yaprak motifleriyle doldurulmuştur. Bu kısım lâke değildir.

Sanatkârın Kimliği:
XVIII. yüzyılın ilk yarısı içerisinde halkâr tarzındaki süsleme ve bilhassa lâkecilikle temâyüz etmiştir. İmzalı, lâkelenmiş bazı eserleri; ezcümle cilt kapakları, deri ve karton üzerine müzehhep kalemdan ve yay’ları halen T.K.S. Müzesinde mevcut olduğu gibi, özel koleksiyonlarda da mevcuttur. Lâkin doğum ve ölüm tarihleri, gömülü olduğu yer, san’at hocası gibi bilgiler maalesef bilinmiyor. Bilinin yalnız; eserlerindeki tarihlerden en erkeni 1136 ve en geci de 1175 olduğuna göre, bu tarihler arasında hayatta olduğudur. Bilhassa Sultan III. Ahmed’in murakka’ının kabını pek nefis şekilde lâkelediği gözönüne alınırsa, saraya mensubiyeti de muhakkak addedilebilir.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Bahaeddin
« Yanıtla #13 : 01 Ocak 2009, 19:26:02 »
Sanatkârın Kimliği:
Pek çok tezhip sanatkârının olduğu gibi, bu zatın da yazılı bir biyografisi maalesef yoktur.

Kimliği hakkında Dr. Süheyl Ünver’den bilgi ricasında bulunduğumda, yazılı olarak şu izahatı verdi: “kendisi evvelâ bir mücellit, sonra müzehhipti. Babası da bir mücellit olup, adı Nureddin’dir. Beyazıtta, bu tür işleri yapan bir dükkâna sahip olmuştur. Fakat içerisne bulunduğumuz yüzyıl başlarında bu sanatlara değer verilmemesinden, dükkânı kapatıp ihtiyar yaşlarında, Güzel Sanatlar Akademisi Şark Tezyini Sanatlar Şubesi’ndeki Tezhip Bölüme hoca olmuşsa da, burada fazla kalamamıştır. Birara T.K.S. Kütüphanesinde, mücellit olarak çalışmış (1936-38) ve bu arada vefat etmiştir.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Bayram b. Derviş Şîr
« Yanıtla #14 : 01 Ocak 2009, 19:26:45 »
Üslûp özelliği:
Gerek kullanılan altın yaldız çeşitleri ile diğer renkler, gerekse desen ve motifler bakımından XVI. Yüzyıl klasikleşmiş tezhip numunesidir. Esasen eser, XVI. Yüzyıl Sultanı için yazılıp teszyin edilmiştir. Binaenaleyh doğrudan doğruya bu yüzyıl orijinal özelliğini taşımaktadır.

Sanatkârın Kimliği:
Kanuni Sultan süleyman devri (922-974) ehlihiref defterleriden, 965-66 tarihli olan defterde, “cemaatı rûm nakkaşları” başlığı altında sıralanmış, nakkaşlar arasında, “Bayram Derviş” ismi de geçmektedir ki, hemen bu ismin üzeinde “fevt oldu 962 muharremin 23. gününde” kaydı görülür. Karşısında da aldığı ücret olarak 17 akçe yazılıdr. Bu gurupta, nakkaş başı olarak ismi geçen “Kara Memi”nin ücreti ise 25,5 akçedir.

Gene bu tür defterlerden bir diğerinde de, bayram münasebetiyle sanatkârların, hükümdara (Kanuni Sultan Süleyman) takdim ettikleri hediyeler arasında nakkaş Bayram’ın iki adet nakışlı kuburu ile iki adet nakışlı gez’i bulunduğu kayıtlıdır.

Burada ismi geçen nakkaş Bayram Derviş’in, mevzubahis Bayram b. Derviş Şîr ile aynı kimse olduğundan, her halde şüphe edilemez.

Bu durumda, Bayram b. Derviş Şîr’in kimliği, yukarıdaki satırlar arasından çıkarabileceğimiz bilgi kadarı ile yetinmemiz gerekiyor; baba adının, Derviş Şîr olduğu, esasen kendi imzası içerisinde münderectir. Kanuni devrinin bir müzehhibi olduğu da, bu kur’anın Kanuni’ye hediye oalrak verilmek üzere 930 tarihinde istinsah edilip, tezhiplenmiş olmasıyla kat’ileşiyor. Bunu yukarıdaki kayıt da doğrulamaktadır. Ayrıca, saray nakışhanesinde çalıştığını ve başında Kara Memi Çelebi’nin olduğunu da, gene bu kayıtlardan öğreniyoruz. Ve nihayet ölüm tarihi olarak da 23 Muharrem 962 (19 Arlık 1554) günü gösterilmiştir.

Bunlar haricinde milliyeti, memleketi ve doğum yılı ile gömülü bulunduğu yer, şimdilik meçhulümüzdür.

Sanattaki mahareti ise; önümüzdeki örneğin bir kollektif çalışma eseri oalrak görülmesine rağmen, desen ve ernklerin imtizacı, motiflerin istiflenmesi gibi, bir tezhibe şahsiyet kazandıran unsurların, buradaki olgunluğu, üzerinde durduğumuz sanatkârın da, san’at görüş ve kabiliyetini göstermeye yetmektedir.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Çakeri
« Yanıtla #15 : 01 Ocak 2009, 19:27:17 »
Üslûp özelliği:
Cilt kapağının dışı; orta yeri, siyah zemin üzerine çeşit renkli olarak naturel çiçek ve yaprak motifleriyle, resme kaçan bir üslûpla süslenmiştir. Bordür kısmı kırmızı zeminde yaldızla, sıralama küçük rumî motiflerle cetvellidir.

Kapağın iç kısmı, ise; orta yeri, kırmızı zemine yaldızla, rokoko, dal yaprak ve çiçek motifleri, halkâr tarzında resmedilmiştir.

Bordür kısmı; filizi renk zemine yaldızla, kapağın dış yzünün bordüründe olduğu gibi, genbe sıralama zencirek cetvelidir.

Ayrıca, bütün bu süslemelerin üzeri lâkelenmiştir.

Sanatkârın Kimliği:
Buradaki kendi eseri üzerinde rastlanan zehebe kaydından kimliği hususunda bir ipucu elde etmek mümkün değildir. Hatta, hiç olmazsa yaşadığı devri bile öğrenemiyoruz. Ancak, kendisinin, aynı zamanda bir şair olarak da tanınması dolayısıyla, bir tezkere-i şüera’da şu bilgiye rastladık: (bugünkü Türkçe ile ve kısaltılarak) “ismi Ali’dir doğumu, takriben 108 civarındadır tevazuundan Çakerî mahlasını almıştır nazımda olduğu gibi cilt ve tezhip san’atında da yegane üstad idi meşhur hattatların yazdıkları kur’an, en’am ve kıymetli kitapları pek nefis bir şekilde ciltler ve tezhiplerdi. Hele kitapların ciltleri üsrüne şeffaf bir zar çekerdi ki, zamanla hem kitap ciltlerinin dış tezyinatı bozulmaz, hem de, ince billûr arkasından görünür gibi bir manzara verirdi. Görenler bu san’at ve nefasete hayran kalırlar, yürekleri titrerdi. Vefatı 1160 (1747) yılı civarıdır.”

Hakikaten buradaki eserde de, hem cilt ve lâke sanatının hem de tezhipçiliğinin kudretini göstermek mümkün olmaktadır.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Derviş Mehmed
« Yanıtla #16 : 01 Ocak 2009, 19:27:51 »
Üslûp özelliği:
Klasik üslûpta, altın yaldız ve mavi renk zemin üzerine yapılmış ve iğne perdahı ile de zenginleştirilmiştir. Bilhassa kenar süsleri olarak yapılmış geçmeler çok sanatkâranedir. Son sahifedeki halkâr tar5zındaki süslemeye, kırmızı çizgilerin kullanılmasıyla da zengin bir görünüş verilmiştir. Bu haliyle, bilhassa halkâride özel bir üslûp ve karakter hakimiyeti barizdir.

Sanatkârın Kimliği:
Literatürde nakkaş veya müzehhip olarak böyle bir isme tesadüf olunmadı. Halbuki, mevcut tezhibinden çoksanatkâr bir usta olduğu anlaşılmaktadır. Klasik tezhipte olduğu kadar, halkâride de ustalığı ve kendine has üslûbu bariz olarak görülüyor. Mamafih XVII. Yüzyıl sonunda saray nakışhanesinde kollektif bir çalışma ile tekemmül ettirilmiş olduğu hissini vermektedir. Bununla beraber, eserin istinsah tarihi olan 110 (1698) yılında hayatta olan “Derviş Mehmed” isimli bir müzehhibin varlığını kabul edebiliriz.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Ebul Ganîm b. Ebil-Necib b. Ebil Ganîm el-Meragi
« Yanıtla #17 : 01 Ocak 2009, 19:28:28 »
Üslûp özelliği:
Zahriye sahifesinin levha halindeki süslemesi tamamiyle arabesk tarzındadır. Zemine altın yaldız hakimdir. Üzerindeki motifler de kah mavfi üzerine yaldızla, kah yaldız üzerine renkli oalrak yapılmıştır. Diğer süslemelerde; gene altın yaldız üzerine şekilsiz motifler ve daha ziyade geçmeler halindedir. Durak noktaları çokgenli olup, üzerlerine rastgele yaldız sürülmüştür. Heyeti umumiyesi itibariyle bir arap tezhibi niteliğindedir.

Sanatkârın Kimliği:
Bu zatın, bir kısım kimliğini zehebe kaydından okumak mümkündür; evvelâ bir arap seccesine maliktir. Yani, aslen ve neslen arap olduğunu gösteriyor. Meraga kasabası ile de ilintisi vardır. 582 (1186) yılında, kur’anın istinsahı ile birlikte, tezhibini de yapmıştır ve bu tarihte, 80 yaşında olduğunu ve ömründen ümidini kesitiğini de ifade etmektedir.

Buradaki tezhibin, motif ve karakteri de arap tarzındadır. Yalnız burada önemli olan nokta, 582 gibi oldukça erken bir devrin arap süsleme özelliğidir. Şekilsiz olan motiflerin üzerine sürülen yaldız ve boyalar, laletayyin olmasına mukabil, geçmeler halindeki vetveller fevkelâde santkâranedir.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Fadlullah b. Arab
« Yanıtla #18 : 01 Ocak 2009, 19:29:11 »
Üslûp özelliği:
Her iki eserin birer başlıklarından ibaret olan tezhip nümunesinde; birinde zemin kiremit rengi, diğerinde lâciverttir. Az miktarda altın yaldız kullanılmıştır. Küçük yaprak ve mine çiçeği motifleri ve bunları birbirine bağlayan ince dallar altın yaldız iledir. Klasik devir tezhibi niteliğindedir. Noktalar yuvarlak ve altın yaldız iledir. Ustalıkla yapılmış ve kişiliği olan bir tezhip nümunesidir.

Sanatkârın Kimliği:
Eserin aynı zamanda kâtibi olup, yazıda da muvaffak olan bir hattat olarak görülmektedir. XV. Yüzyıl sonlarında ve XVI. Yüzyıl başlarında, yazıda ve tezhipte bu derece muvaffak bir sanatkâr olmasına rağmen, literatürde ismine rastlamak kabil olmadı. Yalnız 911 (1505-6) tarihli bir maaş defterinde bir, nakkaş Fadlullah ismine rastlamaktadır ki, eserdeki tarih ile uyuştuğundan aynı kimse olduğuna hükmedilebilir. Eğer böyle ise, Sultan II. Beyazıd (886-918) devri saray nakışhanesi mensuplarındandır. Gene aynı yerde gösterdiğine göre, maaşı da 500 akçedir.
midena pro tou telous makarize

Çevrimdışı Wolfeye

  • Yönetici
  • *
  • İleti: 4719
  • Teşekkür: 55
  • Cinsiyet: Bay
    • Sanat tarihi
Ferhunde (Ongun) ve Feyzullah (Dayıgil)
« Yanıtla #19 : 01 Ocak 2009, 19:29:52 »
Üslûp özelliği:
Burada, ayrı ayrı iki özelliğini belirtmek gerekiyor:

1) Desen; özel bir kompozisyon olup, küçük folaral motifleri, açık ve sade bir şekilde ve ustlıkla resmedilmiştir. (resmeden Feyzullah Dayıgil).

2) Renklendirme; kullanılan altın yaldız ve diğer renkler, çizilmiş olan desenlerin üzerine, gene dikkatlice sürülmüştür. Burada herhangi bir özellik mevzuhabis değildir. (renklendiren: Ferhunde Olgun)

Sanatkârın Kimliği:
1) Feyzullah (Dayıgil): Güzel Sanatlar Akademisindeki Türk Tezyinatı Şubesinde, Çinicilik Bölümü hocası olarak, uzun yıllar ders vermiştir. Soyadı “Dayıgil”dir. Halen vefat etmiştir.

2) Ferhunda Ongun: Gene, Güzel sanatlar Akademisindeki Türk Tezyinatı Şubesinin Tezhip Bölümünden, 1946 yılında mezun olmuştur. Halen İst. Olgunlaşma Enstitüsünde hocalık yapmaktadır. 
midena pro tou telous makarize